piyasa

Ekonomi Gündemi – 16 Nisan 2020

Dolar/TL koronavirüs kaynaklı satış baskısı ve Türkiye ekonomisinin dış finansman ihtiyacının nasıl karşılanacağına dair belirsizlik nedeniyle en son 14 Ağustos 2018 kur krizi döneminde görülen 6.9’ın üzerine çıktı. Bu yıla güçlü başlayan ve Ocak ayında 124,536 puan ile rekor seviyeye yükselen BIST-100 endeksi, daha sonra gelen satış baskısıyla Mart ayında yılın en düşük seviyesi olan 81,936 puana kadar gerilemiş ve endekste sene başına göre yaşanan toplam kayıp yüzde 28’i geçmişti. Küresel piyasalarda da dün sert satış baskıları görüldü. BIST 100 endeksi günü yüzde 2.73 düşüşle tamamladı.

BIST 100DOLAREUROGRAM ALTIN
95.8556.917.54380
% 2.73+ % 1.38+ % 0.67+ % 0.41
(15 Nisan 2020)

GÜNDEM

Türkiye’de Covid-19 nedeniyle 15 Nisan 2020 itibarıyla toplam ölü sayısı 1518’e yükseldi. 4 bin 281 yeni vaka var. Toplam vaka sayısı 69 bin 392. Toplamda 477 bin 716 kişiye test yapıldı.

TBMM faaliyetleri, koronavirüs önlemleri kapsamında bu akşamdan 15 Mayıs’a kadar askıya alındı.

Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda dün akşam görüşülen ve bugün yasalaşması beklenen torba yasa düzenlemesine yeni bir madde eklendi. Fahiş fiyat artışı ve stokçuluk yapanların cezaları katlanarak artırıldı. Buna göre, fahiş fiyat artışı yapanlara verilen 10 bin TL’lik ceza sınırı 100 bin TL’ye kadar çıkarıldı. Stokçuluk yapanlara verilen 50 bin TL’lik ceza sınırı ise 500 bin TL’ye çıkarıldı. Bu para cezalarını uygulama yetkisi Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na ait olacak.

Gıda tedarikinde ya da tarım ve hayvancılık sektöründeki üretimde herhangi bir aksaklık yaşanmaması için bir dizi önlem aldıklarını belirten Tarım ve Orman Bakanı Pakdemirli, tarım ve hayvancılık faaliyetlerinde bulunanların sokağa çıkma yasağından muaf tutulacağını açıkladı.

Erdoğan’dan sonra Albayrak da özel bankalara sert çıktı

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, özel bankalarla yaşanılan sıkıntıları bildiklerini belirterek, bu dönemde mevduatını bozdurana, kredisini yapılandırmak isteyene fahiş maliyetler çıkarıldığını, bunun asla kabul edilemeyeceğini söyledi.

* Albayrak Twitter hesabından yaptığı video kaydı açıklamada, “Bu konunun titizlikle üzerine gideceğimizin bilinmesini isteriz. Bu dönemde, kimlerin özel bankaların avukatlığına soyunduğunu da görmenizi istiyoruz” dedi ve ekledi:

*Uluslararası kurumlardan yardım isteme ve ülkeyi nereye sürükleyeceği belli olmayan para basma söylemlerinden sonra, bu konudaki duruşları ile de dertlerinin millet olmadığını gösterdiler.

*Milletin ihtiyacı olan maskeyi stoklayanlar, gıdayı saklayanlar ne ise, vatandaştan topladığı parayı, en çok ihtiyaç olan dönemde millete sunmak yerine stoklayanlar da aynıdır. Süslü reklamlar bu yapılanı gizleyemez.”

Türkiye’de ilk koronavirüs vakasının duyurulduğu 11 Mart’tan bu yana gazete tirajları yüzde 25 düştü. Salgında matbaa işçileri risk altında çalışırken reklam geliri ve satışları azalan gazeteler ayakta kalmaya çalışıyor

İçişleri Bakanlığı, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle market ve süpermarketlere getirilen düzenlemelere ilişkin polis ve jandarma ekiplerinin 81 ilde yaptığı denetimlerde 1183 işletme sahibi ve müşteriye adli ya da idari işlem yapıldığını bildirdi. 

VERİ

Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, bütçe açığı Mart’ta yüzde 78.6 artışla 43.7 milyar TL oldu. Faiz dışı açık ise Mart’ta yüzde 147.2 artışla 32.4 milyar TL olarak gerçekleşti. 2019 yılı Ocak-Mart döneminde 36.16 milyar TL açık veren merkezi yönetim bütçesi, 2020’nin ilk üç ayında ise açık 29.58 milyar TL açık verdi.

Koronavirüs vaka sayılarının Türkiye’de arttığı Mart ayında konut satış hızı bir önceki aya göre sert şekilde gerilerken, Türkiye genelinde konut satışları Mart’ta yüzde 3.4 artarak 108 bin 670 oldu. TÜİK verilerine göre, Şubat ayında satışlar yüzde 51.4 artarak 118 bin 753 olmuştu.

DÜNYA

PETROL

Korkutan tahmin petrol fiyatlarını 18 yılın dibini gördürdü
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) petrol talebinde Nisan ayında yaşanan düşünün 25 yılın en yüksek düşüşü ile günlük 29 milyon varil seviyesinde olduğu tahmininde bulunurken üreticilerin yaptığı kesintilerin kısa vadade yaşanan kaybı tamamen dengeleyemeyeceği uyarısında bulundu. IEA, koronavirüs nedeniyle talebin düşmesine cevaben üreticilerin yaptığı kesintilerin “iyi bir başlangıç” olmasına rağmen petrol talebinin 2020 yılında günde 9.3 milyon varil azalacağı öngörüsünü paylaştı. Bu değerlendirmeden sonra petrolün fiyatı 2002 yılından bu yana ilk kez 20 doların altını gördü.

ABD’de perakende satışlar Mart ayında koronavirüs salgınının yayılmasını kontrol etmek için zorunlu işletme kapanışlarının bir dizi ürüne olan talebi düşürmesi ve tüketici harcamalarını azaltmasıyla rekor düşüş kaydetti. ABD Ticaret Bakanlığı perakende satışların Mart ayında yüzde 8.7 düştüğünü açıkladı. Bu düşüş hükümetin veriyi 1992’de izlemeye başlamasından bu yana görülen en büyük düşüş oldu.

ABD imalat üretim verisi koronavirüs salgınının tedarik zincirini olumsuz etkilemesiyle Mart’ta 1946’dan bu yana en büyük düşüşünü kaydederek yatırımların daha fazla daraldığına işaret etti. ABD Merkez Bankası (Fed) imalat üretiminin Mart ayında yüzde 6.3 gerilediğini açıkladı.

San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, Wall Street Journal (WSJ) ile söyleşisinde “Korona virüs krizinden sonra ‘V’ şeklinde bir toparlanma beklemiyorum, 2020 boyunca çeyreklik bazda büyümenin negatif olmasını bekliyorum. 2021 yılında pozitif büyümeye kademeli bir dönüş öngörüyorum. Fed faizleri kriz geçtikten sonraya kadar en düşük seviyelerde tutmaya kararlı” değerlendirmesini yaptı.

IMF, yeni tip koronavirüs salgınının etkisiyle mali dengelerin neredeyse tüm ülkelerde bu yıl kötüleşmesinin beklendiğini, salgının finansal ve ekonomik sonuçlarının mali açıklar ile kamu borç oranlarında önemli bir artışa neden olacağını bildirdi. Öte yandan Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınıyla mücadele kapsamında, düşük gelirli ülkelere destek için imtiyazlı kredileri 3 katına çıkarmayı planladıklarını, bu nedenle, Yoksulluğu Azaltma ve Büyüme Fonu için acilen 18 milyar dolarlık yeni kredi kaynağı aradıklarını bildirdi. 

Fransa küresel ekonomide 1930 yılından bu yana görülen en sert gerileme döneminin yaşanmasına neden olan koronavirüs salgını nedeniyle kredi veren büyük uluslararası kuruluşların yoksul ülkelerin borçlarını erteleyeceğini açıkladı. Fransa Hazine Bakanı Bruno Le Maire 40’ı Sahraaltı Afrika ülkesi olmak üzere 76 ülkenin devlet ve özel kurumlara olan 20 milyar dolara kadar olan borcunun erteleneceğini çok taraflı kurumlara olan 12 milyar dolar borcun ise ödenmesi gerektiğini ifade etti.